علوم پایه از دیدگاه امام خامنه ای

ما به دنیا که نگاه مى‏کنیم، مى‏بینیم آن چیزى که کشورهاى پیشرفته را توانسته به این اوج و قله برساند، ریاضى، فیزیک، شیمى و علوم زیستى است؛ ما باید به این علوم بپردازیم. البته در سال‏هاى بعد از انقلاب- قبل از انقلاب هم به شکل جریان ضعیف‏تر- پزشک، مهندس و به میزان زیاد حقوق‏دان تربیت کردیم که این تخصص‏ها لازم است و براى یک کشور مثل آب و هواست؛ منتها توجه بکنیم که تربیت پزشک، تربیت مهندس، تربیت حقوق‏دان، تربیت‏ معلم، تربیتِ نیازهاى روزمره‏ ى جامعه است و ما باید محقق هم تربیت کنیم که بتواند آینده را براى ما صاف کند

اهمیت دادن به علوم پایه و محض، جزو مطالبات رهبری از جمع های دانشگاهی

من با دقّت به حرفهاى شما گوش کردم. شما الآن به مسائلى توجّه مى‏ کنید که دغدغه‏ هاى اصلى من هم همانهاست. شما به اهمیت دادن به علوم پایه، به علوم محض، به پژوهش، به فراهم آوردن، بستر مناسب براى رشد علمى و فکرى، به استفاده‏ ى دانش در همه جاى جهان و مخلوط نکردن بهره‏ مندى از دانش دیگران با بهره‏ مندى از همه‏ ى فرآورده‏ هاى فرهنگى آن‏ها اشاره کردید. این‏ها همان حرفهایى است که در مواجهه با جوانان و دانشجویان و قشر دانا و هوشمند جامعه، دغدغه‏ هاى اصلى مرا تشکیل مى‏ دهد. خدا را شکر مى‏ کنم که مى‏ بینم همان چیزهایى که در ذهن من وجود داشته و در مجامع دانشگاهى و با مسئولان دانشگاهى و با جوانان با این نیّت مطرح مى‏ کردم که در ذهنها گسترش پیدا کند و به مطالبات عمومى تبدیل شود، نتیجه‏ بخش شده است. یعنى شما هوشمندان، همان چیزهایى را مى‏ خواهید که ما مى‏ خواستیم شما آن‏ها را بخواهید.

( بیانات در دیدار جمعى از برگزیدگان المپیادهاى جهانى و کشورى و افراد ممتاز آزمونهاى سراسرى سال ۸۰ و ۱۳۸۱ ۰۳/ ۰۷/ ۱۳۸۱)


مورد نقادی قرار گرفتن نظریات در علوم پایه
 بعد از آنکه معلوم شد ارزش علمى دارد، مورد نقّادى قرار گیرد و حقّ و ناحق بودن، اشکال کردن بر موارد آن و تثبیت یا رد کردن پایه‏ هایش آغاز شود. این معنا در دانشگاهها در همه‏ ى زمینه‏ هاى علمى حتّى علوم محض، علوم پایه، علوم طبیعى و علوم انسانى جارى است و در زمینه‏ هاى فرهنگى و اعتقادى و معارف و علوم حوزوى هم جارى است.
  (بیانات در دیدار اعضاى انجمن اهل قلم‏ ۰۷/ ۱۱/ ۱۳۸۱)

ضرورت پرداختن به علوم پایه به مثابه ی وسیله ی پیشرفت

در زمینه‏ ى علم، من بر نقطه‏ ى خاص مى‏ خواهم تأکید کنم: یکى، علوم پایه است؛ یکى، علوم انسانى.ما به دنیا که نگاه مى‏کنیم، مى‏بینیم آن چیزى که کشورهاى پیشرفته را توانسته به این اوج و قله برساند، ریاضى، فیزیک، شیمى و علوم زیستى است؛ ما باید به این علوم بپردازیم. البته در سال‏هاى بعد از انقلاب- قبل از انقلاب هم به شکل جریان ضعیف‏تر- پزشک، مهندس و به میزان زیاد حقوق‏دان تربیت کردیم که این تخصص‏ها لازم است و براى یک کشور مثل آب و هواست؛ منتها توجه بکنیم که تربیت پزشک، تربیت مهندس، تربیت حقوق‏دان، تربیت‏ معلم، تربیتِ نیازهاى روزمره‏ ى جامعه است و ما باید محقق هم تربیت کنیم که بتواند آینده را براى ما صاف کند. مهندس، این بنا را براى امروزِ ما مى‏ سازد و نیازهاى امروزِ ما را برآورده مى‏  کند که اگر ما مهندس و دکتر نداشته باشیم، باید برویم از بنگلادش بیاوریم؛ مثل زمان رژیم طاغوت. همین مسئله در باره‏ى نداشتن مهندس هم صدق مى‏کند، که الحمد للّه ما امروز در زمینه‏ ى مسائل راه، سد، بناهاى مهم و کارهاى عظیم، مهندسانى داریم که خودشان کارها را انجام مى‏ دهند و پزشکان عالى‏ قدرى هم داریم که کارهاى بزرگى را انجام مى‏ دهند که یک‏ وقت در این کشور کسى خوابش را هم نمى‏ دید که بتوانند انجام بدهند؛ لیکن این‏ها امکانات مصرفى هستند؛ این، پولى است که ما در جیبمان مى‏گذاریم براى اینکه‏ خرج کنیم و غیر از آن مرکزِ پول‏سازى است که بایستى در آنجا سرمایه‏ گذارى کرد، که ما آن را هم لازم داریم؛ بخصوص در دانشگاه‏ها. بنابراین، به علوم پایه در دانشگاه‏ها اهمیت داده شود.
 (بیانات در دیدار شوراى عالى انقلاب فرهنگى‏ ۱۳/ ۱۰/ ۱۳۸۴)

سرمایه‏ گذارى فکرى، علمى، پولى و تبلیغی و تکیه ی صد در صدی بر روی علوم پایه
دوتا شاخه‏ ى اصلى وجود دارد: علوم انسانى و علوم پایه؛ هرکدام به جاى خود. اگر ما اینجا روى علوم انسانى تکیه مى‏ کنیم، معنایش این نیست که روى ریاضى و فیزیک و شیمى و علوم زیستى تکیه نمى‏ کنیم، چرا؛ آنجا هم بنده یک تکیه‏ ى صددرصدى دارم؛ آن‏ها هم براى خودشان مردانى و کسانى دارند؛ علوم انسانى هم بایستى مردان و کسانى براى خودشان داشته باشد. باید روى این دو شاخه- دو شاخه‏ ى اصلى؛ یعنى علوم انسانى و علوم پایه- در کشور، سرمایه‏ گذارى فکرى، علمى، پولى و تبلیغى بشود تا اینکه پیش بروند. علم را بایستى در حدّ اعلا دنبال کنید.
  (بیانات در دیدار اساتید و دانشجویان دانشگاه امام صادق (علیه‏السّلام) ۲۹/ ۱۰/ ۱۳۸۴)

ضرورت پیشروی در علوم پایه به مثابه ی پایه‏ ى نظرى هر تحرک علمى و هر فناورى پیشرفته ضمن توجه به عمل و کاربردى کردن و نیازهاى کشور را در نظر گرفتن و در آن جهت حرکت کردن

ما یک روزى در دنیاى علم و مدنیت استاد بودیم؛ حالا به مرحله‏ ى شاگرد تنزل پیدا کرده‏ ایم؛ یک مدت هم شاگرد بسیار تنبل بودیم! اما امروز مشغول حرکتیم و بایستى پیش برویم؛ بخصوص در زمینه‏ ى علوم پایه که در حقیقت پایه‏ ى نظرى هر تحرک علمى و هر فناورى پیشرفته است؛ من تأکید کرده‏ ام و مى‏ کنم. و البته در کنار این توجه یافتن و سمت‏گیرى دانش، باید به سوى عمل و کاربردى کردن و نیازهاى کشور را در نظر گرفتن و در آن جهت حرکت کردن، توجه داشته باشیم.
 ‬
 ( بیانات رهبر معظم انقلاب اسلامى در دیدار رؤساى دانشگاهها، مؤسسات آموزش عالى و مراکز تحقیقاتى‏۲۳/ ۰۵/ ۱۳۸۵)

احتمال سر نخ سوء نیتدر انزوای علوم پایه در کشور
 این‏طور نیست که ناگهان براى مدتهاى متمادى بعضى از علوم به انزوا و حاشیه بیفتند و بعضى از علوم هم مثل برخى از رشته‏ هاى پزشکى یا مهندسى پُردرآمد، ناگهان اهمیت پیدا کنند و درجه‏ ى اول بشوند و بسیارى از رشته‏ ها در انزوا قرار بگیرند؛ مثل بعضى از رشته‏ هاى علوم انسانى و رشته‏ هاى مربوط به علوم پایه که سالهاى متمادى در این کشور در انزوا قرار گرفته‏اند که اگر کسانى تحقیق و دنبال کنند، احتمال دارد سرنخهاى سوء نیت هم در این مسئله پیدا بشود.
 ( بیانات رهبر معظم انقلاب اسلامى در دیدار رؤساى دانشگاهها، مؤسسات آموزش عالى و مراکز تحقیقاتى‏ ۲۳/ ۰۵/ ۱۳۸۵)
رشته‏ هاى پشتیبانى‏ کننده و اساس تشکیل‏ دهنده و ضرورت نگاه متوازن و برخاسته از نگاه کلی
همه‏ ى زندگى که همین پول امروزِ ما نیست؛ این، آن رشته‏ هاى پشتیبانى‏ کننده و اساس تشکیل‏ دهنده را احتیاج دارد که علوم پایه از این قبیل است. این‏ها مدتها در این کشور فراموش شد و سراغ همان رشته‏ هایى رفتند که حکم پول توجیبى را براى خرج روزمره‏ ى یک کشور دارد. اگر کسى این‏ها را دقت کند، ممکن است رگه‏ هاى سوءنیت را هم در این کار پیدا کند. من مى‏ گویم نگاه به رشته‏ هاى علمى باید نگاه متوازن و برخاسته‏ ى  از آن نگاه کلى باشد.
  (بیانات رهبر معظم انقلاب اسلامى در دیدار رؤساى دانشگاهها، مؤسسات آموزش عالى و مراکز تحقیقاتى‏ ۲۳/ ۰۵/ ۱۳۸۵)
شجاعت علمى در بخشهاى علوم پایه: دنبال کردن، تولید، خلق، ابداع، نقد  و عدم دنبال کردن چشم‏ بسته و تقلیدى نظریات
آنچه که اساتید ما براى پیشرفت علم، وجهه‏ ى همت خودشان باید قرار بدهند، اولًا «شجاعت علمى» در همه‏ ى بخش‏هاست؛ هم در بخشهاى علوم انسانى، هم در بخشهاى علوم تجربى، هم در بخشهاى نزدیک به عمل و فناورى، و هم در بخشهاى علوم پایه. نظریه را دنبال کنند، تولید کنند، خلق کنند، ابداع کنند، نقد کنند؛ چشم‏ بسته و تقلیدى نباید کار را دنبال کرد.
  (بیانات رهبر معظم انقلاب اسلامى در دیدار استادان و اعضاى هیئت علمى دانشگاهها۱۳/ ۰۷/ ۱۳۸۵)
علوم پایه راه پیشرفت همه ی کشورها
این مطالبى که عزیزان ما در اینجا گفتند- چه رئیس محترم و برخى از استادان، و چه چند نفر از دانشجویان- درخواستهاى علمى و حرفه‏ اى است و کاملًا درست است. این خواسته‏ ها، همان مسائل مورد نظر من است. من با مسئولان که مواجه‏ ام، همین‏ها را مى‏ گویم. البته حالا که شما گفتید، تأکیدى شد؛ وزراى محترم هم تشریف دارند. همه‏ ى این زمینه‏ هاى مربوط به علم و تحقیقات، و این مسئله‏ ى تأکید بر علوم پایه، از جمله‏ ى چیزهایى است که من بارها رویش تأکید کرده‏ام. هر کشورى به هرجا رسیده، از علوم پایه رسیده است.
  (بیانات رهبر معظم انقلاب اسلامى در دیدار اساتید و دانشجویان دانشگاههاى استان سمنان‏ ۱۸/ ۰۸/ ۱۳۸۵)
گنجینه ای به نام علوم پایه به مثابه ی پشتوانه ی علوم کاربردی
نکته‏ اى که در بیانات دانشجوى دختر دوره‏ ى دکترى براى من جالب بود، این بود که دانشجوى پزشکى از دانشجویان علوم پایه دفاع مى‏ کرد؛ اتفاقاً درست هم هست. توجه به علوم پایه، از جمله‏ ى همین توصیه‏ هاى مؤکدى است که بنده در این چند سال، مکرر با مسئولین در میان گذاشته‏ ام. همیشه گفته‏ ایم علوم پایه مثل گنجینه‏ است؛ علوم کاربردى مثل پولى است که توى جیبمان مى‏ گذاریم و خرج مى‏کنیم. اگر علوم پایه نباشد، پشتوانه‏ ى این هزینه کردن از بین خواهد رفت. این نکته کاملًا بجاست و من این درس را از این دختر دانشجو قابل طرح مى‏ دانم که دانشجوها صنفى، دانشگاهى و رشته‏اى به مسائل نگاه نکنند؛ واقعاً نگاه کنند به آنچه که نیاز کشور است. این دانشجوى پزشکى خودش از دانشجویان و مجموعه‏ هاى علوم پایه دفاع مى‏ کند؛ این به نظر ما درس خوبى بود.
  (بیانات رهبر معظم انقلاب اسلامى در دیدار اساتید و دانشجویان دانشگاههاى شیراز ۱۴/ ۰۲/ ۱۳۸۷)
این نوشته در خلاصه ها ارسال و , , برچسب شده است. افزودن پیوند یکتا به علاقه‌مندی‌ها.

2 پاسخ به علوم پایه از دیدگاه امام خامنه ای

  1. اصفهانی 2 می‌گوید:

    دقیقا حرف شما درست است .دولت باید پشتوانه علوم پایه باشد در غیر این صورت علوم پایه روز به روز بدتر میشه .هم اکنون من در دانشگاه به سر میبرم و مظلومیت و بیچارگی علوم پایه به خصوص بخش فیزیک را شاهد هستیم …در حالکی که زحمات زیادی میکشن

  2. اصفهاني می‌گوید:

    دوستان عزیز اگر حوصله اش را دارید به سوال من پاسخ دهید.
    همانطور که خودتان هم میدانید تحصیل در علوم کاربردی میتواند به خاطر اینکه در آینده شغل شما را هم تضمین میکند دغدغه معیشتتان را برطرف کند. اما اگر کسی در علوم پایه تحصیل کند یا باید همیشه هشتش گرو نهش باشد و یا چشمش به دست دولت.
    اگر شما راه حلی دارید که از دولتی بودن درش بیاورید ارائه کنید.
    ممنون

پاسخ دهید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *